Knowledge & Analysis

2025 Değerlendirmesi – Sırbistan Raporu

Etiketlendi

2025 değerlendirmesi, Sırbistan’da sivil topluma ilişkin büyük ölçüde değişmeden kalan yasal çerçeve ile uygulamada hızla kötüleşen sivil toplum ortamı arasındaki uçurumun giderek derinleştiğini ortaya koymaktadır. Kasım 2024’te Novi Sad’daki tren istasyonunun girişindeki beton sundurmanın çökmesinin ardından başlayan ve son on yılı aşkın sürenin en büyük protesto dalgasına dönüşen gösteriler ile sivil toplum örgütleri (STÖ) üzerindeki artan baskılar, 2025 yılına damgasını vurmuştur.

Temel bulgular

İnisiyatifler tarafından yapılan izleme, 2025 yılında örgütlenme, toplanma ve ifade özgürlüklerinin 554 kez ihlal edildiğini kaydetti; bu sayı 2022, 2023 ve 2024 yıllarının toplamından fazlaydı. Şubat 2025’te polis, yabancı fonların kötüye kullanıldığı iddiasını gerekçe göstererek önde gelen beş sivil toplum kuruluşunun ofislerinde arama yaptı.

STK’lerin %46’sı, kuruluşlarının veya üyelerinin tehdit ya da fiziksel saldırıya maruz kaldığını bildirdi; bu oran 2024’te %19’du. %49’u ise hükümetin çalışmalarını olumsuz etkileyen kararlar aldığını bildirdi; bu oran önceki dönemde %21’di.

Finansman kaynaklarına bağlı kısıtlamalarla karşılaşan STK’ların oranı 2024’teki %6 seviyesinden %18’e yükseldi; STK’ların yalnızca %14’ü kamu finansmanını şeffaf ve adil olarak değerlendirdi.

Yalnızca %9'u, taslağa en başından erişim ve görüş bildirmek için en az 15 gün süre tanıyan bir istişareye katıldı. Sivil toplum kuruluşlarının üyeleri, Ocak 2025'te Sivil Toplumun Gelişimi için Elverişli Ortamın Oluşturulması Konseyindeki katılımlarını dondurdu ve Konsey başka oturum düzenlemedi.

İletişim ve kanıta dayalı çalışmalar güçlü seyrini sürdürdü; STK’ların %80’i çalışmalarına yön vermek için araştırmalardan yararlandı. Ücretli personel istihdam eden STK’ların oranı, USAID fonlarının askıya alınmasının ardından önceki yıllardaki yaklaşık %70 seviyesinden %58’e geriledi.