Knowledge & Analysis

Оценка за 2025 година – Извештај за Босна и Херцеговина

Означено

Оценката за 2025 година утврдува дека уставните гаранции за граѓанското општество во Босна и Херцеговина функционирале во пракса, но не го отстраниле одвраќачкиот ефект на ограничувачките иницијативи, особено во Република Српска. Уставниот суд на БиХ укина закон на Република Српска со кој граѓанските организации финансирани од странство се класифицираат како „агенти на странско влијание“, а Советот на министри ја усвои првата стратегија на државно ниво за соработка со граѓанското општество.

Клучни наоди

Со својата одлука од 29 мај 2025 година, Уставниот суд на БиХ го поништи Законот на Република Српска за посебниот регистар и јавноста на работата на непрофитните организации, како неспоив со Уставот и член 11 од Европската конвенција за човекови права.

22% од ОГО пријавиле дека нивната организација или нејзините членови биле изложени на закани, напади, материјална штета, незаконски претреси или попречување на комуникациите, што претставува зголемување од 14% во 2024 година. Бројот на тужби за клевета во Република Српска достигна 206 до јуни 2025 година.

Јавното финансирање на граѓанските организации остана фрагментирано, без консолидиран регистар, а се проценува дека секоја година се доделуваат 100 милиони BAM или повеќе. Само 9% од граѓанските организации го оценија како транспарентно и правично, што е пад од 23% во 2024 година.

Стратегијата за создавање овозможувачка средина за развој на граѓанското општество 2025–2029 беше усвоена со Акциски план за кој е предвиден буџет од 789,000 BAM. Федерацијата на БиХ, Република Српска и Дистрикт Брчко сè уште немаат свои стратегии.

Додека 74% од граѓанските организации учествувале во најмалку една консултација, само 6,5% учествувале во консултација што овозможила пристап до нацрт-документот од самиот почеток и најмалку 15 дена за коментари. До крајот на годината не беа назначени членови во Советодавното тело на Советот на министри за соработка со НВО.

Уделот на граѓанските организации што вработуваат платен персонал се врати на 69%, од 58% во 2024 година, но 37% од граѓанските организации и натаму зависеа од еден доминантен извор на финансирање.