Knowledge & Analysis

2025 Değerlendirmesi – Bosna-Hersek Raporu

Etiketlendi

2025 değerlendirmesi, Bosna-Hersek’te sivil topluma yönelik anayasal güvencelerin uygulamada işlediğini, ancak özellikle Sırp Cumhuriyeti’nde (Republika Srpska) gündeme getirilen kısıtlayıcı girişimlerin yarattığı caydırıcı etkiyi ortadan kaldırmaya yeterli olmadığını ortaya koymaktadır. Bosna-Hersek Anayasa Mahkemesi, yabancı kaynaklardan finansman sağlayan sivil toplum örgütlerini (STÖ) “yabancı etki ajanları” olarak sınıflandıran Sırp Cumhuriyeti yasasını iptal etmiş; Bakanlar Konseyi ise sivil toplumla iş birliğine yönelik devlet düzeyindeki ilk stratejiyi kabul etmiştir.

Temel bulgular

BiH Anayasa Mahkemesi, 29 Mayıs 2025 tarihli kararıyla, Kâr Amacı Gütmeyen Kuruluşların Özel Sicili ve Faaliyetlerinin Kamuya Açıklanmasına İlişkin Republika Srpska Kanunu’nu Anayasa’ya ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 11. maddesine aykırı olduğu gerekçesiyle iptal etti.

STK’ların %22’si, kuruluşlarının veya üyelerinin tehdit, saldırı, mülklerine zarar verme, hukuka aykırı arama ya da iletişimlerine müdahaleyle karşı karşıya kaldığını bildirdi; bu oran 2024’te %14’tü. Sırp Cumhuriyeti’nde karalama şikâyetlerinin sayısı Haziran 2025 itibarıyla 206’ya ulaştı.

STK’lere yönelik kamu finansmanı parçalı yapısını korudu; tek bir kayıt sistemi bulunmazken her yıl tahmini 100 milyon BAM veya daha fazla kaynak tahsis edildi. STK’lerin yalnızca %9’u bu finansmanı şeffaf ve adil olarak değerlendirdi; bu oran 2024’te %23’tü.

Sivil Toplumun Gelişimi için Elverişli Ortam Oluşturma Stratejisi 2025–2029, 789,000 BAM bütçeli bir Eylem Planı ile kabul edildi. Bosna-Hersek Federasyonu, Sırp Cumhuriyeti ve Brçko Bölgesi’nin hâlâ kendilerine ait stratejileri bulunmamaktadır.

STÖ’lerin %74’ü en az bir istişareye katılmış olsa da yalnızca %6,5’i taslağa başlangıçtan itibaren erişim ve görüş bildirmek için en az 15 gün süre tanıyan bir istişareye katıldı. Bakanlar Konseyinin STÖ’lerle İşbirliğine İlişkin Danışma Organına yıl sonuna kadar hiçbir üye atanmamıştı.

Ücretli personel istihdam eden STK’ların oranı 2024’teki %58 seviyesinden %69’a yükseldi, ancak STK’ların %37’si hâlâ tek bir baskın finansman kaynağına bağımlıydı.