Knowledge & Analysis

Оценка за 2025 година – Извештај за Република Северна Македонија

Означено

Оцената за 2025 година утврдува дека правната средина за граѓанското општество во Република Северна Македонија е во голема мера соодветна, со значаен напредок во соработката меѓу владата и граѓанското општество. Беше усвоена нова стратегија за соработка и повторно беше воспоставен формалниот механизам за дијалог, додека слабостите во јавните консултации, транспарентноста на јавното финансирање и финансиската одржливост на граѓанските организации продолжија да постојат во година обележана со локални избори во октомври 2025 година и суспензија на финансирањето од USAID.

Клучни наоди

Правната рамка за слободата на здружување, собирање и изразување продолжи да ги исполнува повеќето меѓународни стандарди. Во периодот од јануари до јуни 2025 година беа регистрирани над 200 случаи на говор на омраза, наспроти 98 во 2024 година, а слободата на медиумите падна од 38-то на 42-то место на Светскиот индекс за слобода на медиумите.

15% од организациите на граѓанското општество пријавиле дека нивната организација или нејзините членови биле изложени на закани или напади, што е зголемување од 13% во 2024 година, а 13% пријавиле ограничувања поврзани со законите за спречување перење пари и сродните закони, што е зголемување од 7%, при што тешкотиите со банките биле најчести.

Јавното финансирање за граѓанските организации изнесуваше вкупно EUR 29 милиони за 3,514 проекти во 2025, што е намалување во однос на речиси EUR 32 милиони во 2024, а 21% од средствата на централно ниво беа распределени без јавен повик, главно од Министерството за спорт. 38% од граѓанските организации го оценија јавното финансирање како транспарентно и правично, што е зголемување во однос на 13% во 2024.

Собранието усвои 54% од законите по забрзана постапка. Иако 62% од организациите на граѓанското општество учествуваа во најмалку една консултација, само 8% учествуваа во консултација што овозможи пристап до нацртот од самиот почеток и најмалку 15 дена за коментари.

Стратегијата на Владата за соработка со граѓанското општество и негов развој за периодот 2025–2028 беше усвоена заедно со Акциски план со предвидени средства на 8 јули 2025 година. Советот за соработка меѓу Владата и граѓанското општество, кој не функционираше во 2023 и 2024 година, ја одржа својата конститутивна седница во април 2025 година и уште шест седници во текот на годината.

Само 54% од организациите на граѓанското општество пријавиле дека ниту еден донатор не обезбедил повеќе од половина од нивниот буџет, што е намалување од 60% во 2024 година. Речиси целото финансирање од речиси USD 37 милиони од USAID, првично распределено за 2025–2028 година, беше откажано.