Knowledge & Analysis

2025 Değerlendirmesi – Kuzey Makedonya Cumhuriyeti için Rapor

Etiketlendi

2025 değerlendirmesi, Kuzey Makedonya Cumhuriyeti’nde sivil topluma ilişkin yasal ortamın genel olarak elverişli olduğunu ve hükümet ile sivil toplum arasındaki iş birliğinde kayda değer ilerleme sağlandığını ortaya koymaktadır. Yeni bir iş birliği stratejisi kabul edilmiş ve resmî diyalog mekanizması yeniden işler hâle getirilmiştir. Bununla birlikte, Ekim 2025’te gerçekleştirilen yerel seçimlerin ve Amerika Birleşik Devletleri Uluslararası Kalkınma Ajansı (Agency for International Development - USAID) finansmanının askıya alınmasının etkili olduğu bir dönemde, kamu istişare süreçlerindeki eksiklikler, kamu kaynaklarının dağıtımında şeffaflık sorunları ve sivil toplum örgütlerinin (STÖ) finansal sürdürülebilirliğine ilişkin zorluklar devam etmiştir.

Temel bulgular

Örgütlenme, toplanma ve ifade özgürlüğüne ilişkin yasal çerçeve, uluslararası standartların çoğunu karşılamaya devam etti. Ocak-Haziran 2025 arasında 200’ün üzerinde nefret söylemi vakası kaydedildi; bu sayı 2024’te 98’di. Dünya Basın Özgürlüğü Endeksi’nde basın özgürlüğü 38. sıradan 42. sıraya geriledi.

STK'ların %15'i, kuruluşlarının veya üyelerinin tehdit ya da saldırılara maruz kaldığını bildirdi; bu oran 2024'te %13'tü ve %13'ü kara para aklamayla mücadele ve ilgili yasalara bağlı kısıtlamalar bildirdi; bu oran %7'den yükselirken en sık karşılaşılan güçlük bankacılık alanındaydı.

STK’lara yönelik kamu finansmanı, 2025 yılında 3.514 proje için toplam 29 milyon avro oldu; bu tutar 2024’teki yaklaşık 32 milyon avronun altındaydı. Merkezi düzeydeki fonların %21’i kamuya açık çağrı yapılmaksızın, çoğunlukla Spor Bakanlığı tarafından dağıtıldı. STK’ların %38’i kamu finansmanını şeffaf ve adil buldu; bu oran 2024’te %13’tü.

Parlamento, yasaların %54’ünü hızlandırılmış usullerle kabul etti. STK’ların %62’si en az bir istişareye katılmış olsa da yalnızca %8’i, taslağa en başından itibaren erişim ve görüş bildirmek için en az 15 gün süre tanıyan bir istişare deneyimledi.

Hükümetin Sivil Toplumla İş Birliği ve Sivil Toplumun Geliştirilmesine Yönelik 2025–2028 Stratejisi, bütçesi belirlenmiş bir Eylem Planı ile birlikte 8 Temmuz 2025 tarihinde kabul edildi. 2023 ve 2024 yıllarında işlevini yerine getiremeyen Hükümet ile Sivil Toplum Arasındaki İş Birliği Konseyi, Nisan 2025’te kuruluş toplantısını yaptı ve yıl boyunca altı toplantı daha gerçekleştirdi.

STK’ların yalnızca %54’ü, bütçelerinin yarısından fazlasını tek bir donörün sağlamadığını bildirdi; bu oran 2024’te %60’tı. 2025–2028 dönemi için başlangıçta tahsis edilen yaklaşık 37 milyon ABD doları tutarındaki USAID fonunun neredeyse tamamı iptal edildi.