Knowledge & Analysis

Оценка за 2025 година – Регионален извештај

Означено

Оценката за 2025 година утврдува дека општиот тренд во спроведувањето на Насоките низ Западен Балкан и Турција е негативен трет последователен циклус, при што правните гаранции за основните слободи во голема мера остануваат стабилни, но практичниот простор за граѓанското општество се стеснува, особено во Србија и Турција. Соработката меѓу јавните органи и граѓанското општество остана нерамномерна, а суспендирањето на финансирањето од USAID дополнително го продлабочи недостигот од одржливо финансирање, а граѓанските организации го зајакнаа своето формално управување.

Клучни наоди

CIVICUS ја деградираше Србија на „репресирана“ во 2025 година, категорија во која остана и Турција, додека Босна и Херцеговина остана „попречена“, а Албанија, Косово*, Црна Гора и Република Северна Македонија „стеснета“.

Закани и напади најчесто пријавуваа ОГО во Србија (46%), Турција (35%) и Црна Гора (31%). На регионално ниво, уделот на ОГО со кои се соочуваат ограничувања според законите за екстремизам, тероризам, перење пари и корупција се зголеми на 17%, од 7% во 2024 година.

Јавното финансирање за ОГО што можеше да се утврди се движеше од околу EUR 2 милиони во Албанија до речиси EUR 430 милиони во Турција, главно без консолидирани податоци за тоа кој колку добил. Само 21% од ОГО сметаа дека јавното финансирање е транспарентно и правично, наспроти 84% од јавните институции.

Додека 58% од граѓанските организации учествувале во најмалку една консултација, само 6% имале искуство со консултација што овозможила пристап до нацрт-текстот од самиот почеток и најмалку 15 дена за коментари. Само 17% од граѓанските организации го оцениле пристапот на јавните институции како поддржувачки, во споредба со 88% од самите институции.

Во Босна и Херцеговина, Црна Гора, Република Северна Македонија и Србија беа во сила стратегии за соработка, при што Босна и Херцеговина ја усвои својата прва стратегија на државно ниво на 8 July 2025. Стратегиите во Албанија и Косово* истекоа без да бидат заменети со нови, Турција немаше стратегија, а советите за соработка во Босна и Херцеговина, Косово* и Турција беа неактивни.

Меѓу граѓанските организации што добиваат финансирање од донатори, 57% пријавиле дека ниту еден вид донатори не обезбедил повеќе од половина од нивните приходи, што е зголемување во однос на 54% во 2024 година, додека 24% од граѓанските организации воопшто не добиле финансирање од донатори. Само 2% ги имале сите клучни политики за човечки ресурси, но уделот на оние што немале ниту една се намалил на 26%, од 51% во 2024 година.