Personat me aftësi të kufizuara në Sombor të Serbisë janë përballur prej kohësh me pengesa për pjesëmarrje të plotë në shoqëri. Qoftë në arsim, punësim, kujdes shëndetësor apo aksesueshmëri në jetën e përditshme, këto sfida shpesh i pengonin të jetonin të pavarur dhe të merrnin pjesë në vendimmarrje.
Ahondroplazija Srbija – Little People of Serbia dëshmoi se nismat e vogla mund të sjellin ndryshime të mëdha.
Avokimi për të drejtat e personave me aftësi të kufizuara në Serbi: Një zë kolektiv për ndryshim
Me mbështetjen e BE-së dhe Fondacionit Trag, Ahondroplazija Srbija—Little People of Serbia nisi projektin “Një rrugë drejt barazisë” me një qëllim të qartë: të sigurojë përfshirjen e drejtpërdrejtë të personave me aftësi të kufizuara në vendimet që ndikojnë në jetën e tyre.
Një sfidë e madhe për avokimin për të drejtat e personave me aftësi të kufizuara në Serbi ka qenë prej kohësh përçarja—grupe të ndryshme të personave me aftësi të kufizuara shpesh punonin të izoluara, duke dobësuar ndikimin e tyre kolektiv. E vendosur për ta ndryshuar këtë, Ahondroplazija Srbija—Little People of Serbia udhëhoqi një nismë për të bashkuar organizatat.
Ato arritën të krijonin një koalicion prej tetë organizatash që përfaqësojnë aftësi të kufizuara të ndryshme, përfshirë aftësitë e kufizuara intelektuale, autizmin, sklerozën e shumëfishtë, paralizën cerebrale dhe dëmtimet e shikimit. Së bashku, hartuan një strategji të përbashkët avokimi me një kërkesë kryesore: krijimin e Këshillit për Avancimin e Personave me Aftësi të Kufizuara në Sombor—një organ zyrtar që do të sigurojë pjesëmarrjen e personave me aftësi të kufizuara në proceset vendimmarrëse të qeverisjes vendore.
“Asgjë për ne pa ne” është mesazhi kryesor që udhëhoqi avokimin e tyre. Për një kohë të gjatë, vendimet për personat me aftësi të kufizuara merreshin pa pjesëmarrjen e tyre. Ahondroplazija Srbija – Little People of Serbia u angazhua për ta ndryshuar këtë, duke siguruar që zërat e tyre të dëgjoheshin dhe nevojat e tyre të trajtoheshin.
Qëndrueshmëria e tyre dha rezultate. Më 21 tetor 2024, Sombori krijoi zyrtarisht Këshillin për Avancimin e Personave me Aftësi të Kufizuara. Ky nuk ishte vetëm një sukses për një organizatë, por një moment historik për të drejtat e personave me aftësi të kufizuara në rajon.
Suksesi i avokimit për personat me aftësi të kufizuara: Nga politikat te veprimet
Milan Grahovac, drejtor ekzekutiv i Ahondroplazija Srbija—Little People of Serbia dhe një avokat kyç i kësaj çështjeje, theksoi rëndësinë e pjesëmarrjes së drejtpërdrejtë: “Duam të vendosim për çështjet tona, jo që vendimet të na imponohen nga njerëz që nuk e kuptojnë realitetin tonë.”
Ndikimi i kësaj nisme është tashmë i dukshëm në Sombor. Në përgjigje të përpjekjeve të avokimit, komuna hoqi pengesa të mëdha arkitekturore në vendet më kritike në qendër të qytetit, duke siguruar lëvizje më të sigurt për personat me aftësi të kufizuara, të moshuarit me lëvizshmëri të kufizuar dhe prindërit me karroca fëmijësh. U ulën bordurat e larta, shkallët e pjerrëta u zëvendësuan me rampa dhe kalimet e ngushta u zgjeruan për të eliminuar problemet e kahershme të aksesueshmërisë.
Përtej infrastrukturës, projekti nxiti një ndryshim më të gjerë shoqëror. Vëmendja më e madhe e medias rriti dukshmërinë e të drejtave të personave me aftësi të kufizuara, duke nxitur ndërgjegjësim dhe mirëkuptim më të madh të publikut.
Siç tha Milani, “Për herë të parë, nuk po kërkojmë thjesht ndryshim—po marrim pjesë në krijimin e tij.”
Një hap përpara, një rrugë e gjatë përpara
Krijimi i Këshillit për Avancimin e Personave me Aftësi të Kufizuara dëshmon se ndryshimi është i mundur kur njerëzit bashkohen. Por avokimi nuk ndalet këtu.
Ahondroplazija Srbija—Little People of Serbia dhe partnerët e saj mbeten të përkushtuar për të siguruar që politikat të kthehen në veprime—që aksesueshmëria dhe përfshirja të mos jenë thjesht premtime, por ndryshime reale dhe të qëndrueshme.
“Asgjë për ne pa ne” është më shumë se një slogan—është një thirrje për veprim. Ai shërben si parim udhëheqës, duke siguruar që personat me aftësi të kufizuara të mos lihen më mënjanë në vendimet që ndikojnë në jetën e tyre.
Lufta për barazi dhe përfshirje vazhdon. Por tani ata kanë vendin e tyre në tryezë—dhe synojnë ta shfrytëzojnë.
Për të mësuar më shumë rreth kësaj nisme dhe ndikimit të saj, shikoni dokumentarin këtu: “Një rrugë drejt barazisë” (hapet në një skedë të re)
