Knowledge & Analysis

2025 Değerlendirmesi – Karadağ Raporu

Etiketlendi

2025 değerlendirmesi, Karadağ’da sivil toplum ortamının genel olarak istikrarlı seyrettiğini ve temel özgürlükler açısından önemli bir olumsuz değişiklik yaşanmadığını, ancak bu özgürlüklerin uygulamada kullanılmasına yönelik baskıların arttığını ortaya koymaktadır. Sivil toplum örgütlerine (STÖ), kamusal toplantı ve gösterilere ve ulusal güvenliğe ilişkin mevzuat girişimleri ile gazetecilere ve aktivistlere yönelik saldırıların artması, sivil toplum alanı açısından riskler oluşturmuştur. Bununla birlikte, sivil toplumun yürüttüğü savunuculuk faaliyetleri, daha ciddi kısıtlamaların önlenmesine katkı sağlamıştır.

Temel bulgular

Etkili başvuru yollarına erişim ve saldırılara karşı korunmaya ilişkin göstergelerin her ikisi de geriledi. STK’ların %31’i tehdit, saldırı, hukuka aykırı arama, mala zarar verme veya iletişime müdahale bildirirken, bu oran 2024’te %17’ydi; gazetecilere yönelik saldırıların sayısı ise 24’ten 33’e yükseldi.

Yollarda ve sınır kapılarında halka açık toplantıları yasaklamayı öngören taslak değişiklikler, Avrupa Konseyi İnsan Hakları Komiseri ve BM’den uyarılara yol açtı. Oylama ertelendi, ancak değişiklikler geri çekilmedi.

STK’lara yönelik kamu finansmanı, devlet bütçesinin en az %0,5’i olarak güvence altına alınmıştır ve tahsis edilen EUR 6,0 milyonun EUR 5,7 milyonu ödenmiştir. Ancak 28 kamu çağrısından 27’si yasal sürenin ardından yayımlanmış ve STK’ların %74’ü kamu finansmanının şeffaflığını ve adilliğini olumsuz değerlendirmiştir.

Gönüllülüğün ve sosyal ekonominin geliştirilmesine yönelik 2025–2029 stratejileri Aralık 2025’te kabul edildi.

Uygun mevzuatın yalnızca %25’i için erken aşama istişareleri düzenlendi ve STK’ların yalnızca %8’i taslağa en başından itibaren erişim ve görüş bildirmek için en az 15 gün süre tanıyan bir istişareye katıldı. Hükümet ve STK’lar Arasında İşbirliği Konseyi, beş yıllık atıl dönemin ardından Aralık 2025’te yeniden kuruldu.

STÖ’lerin yalnızca %48’i, tek bir bağışçının bütçelerinin yarısından fazlasını karşılamadığını bildirdi; bu oran 2024’te %60’tı. Kuruluşların %60’ı ise bağışçı olarak AB’yi gösterdi.