Njohuri dhe analizë

Vlerësimi i vitit 2025: Raporti rajonal

Të etiketuara

Vlerësimi i vitit 2025 konstaton një prirje të përgjithshme negative në zbatimin e Udhëzimeve në Ballkanin Perëndimor dhe Turqi për të tretin cikël radhazi. Garancitë ligjore për liritë themelore kanë mbetur kryesisht të qëndrueshme, por hapësira e veprimit të shoqërisë civile është ngushtuar, veçanërisht në Serbi dhe Turqi. Bashkëpunimi ndërmjet autoriteteve publike dhe shoqërisë civile ka mbetur i pabarabartë, ndërsa pezullimi i financimit nga USAID-i ka thelluar mungesën e financimit të qëndrueshëm. Ndërkohë, organizatat e shoqërisë civile (OShC-të) kanë forcuar strukturat dhe procedurat e tyre formale të qeverisjes.

Gjetjet kryesore

CIVICUS e zbriti Serbinë në kategorinë “e shtypur” në 2025, ku mbeti edhe Turqia, ndërsa Bosnja dhe Hercegovina mbeti “e penguar” dhe Shqipëria, Kosova*, Mali i Zi dhe Republika e Maqedonisë së Veriut “e ngushtuar”.

Kërcënimet dhe sulmet u raportuan më shpesh nga organizatat e shoqërisë civile në Serbi (46%), Turqi (35%) dhe Mal të Zi (31%). Në të gjithë rajonin, pjesa e organizatave të shoqërisë civile që përballen me kufizime sipas ligjeve për ekstremizmin, terrorizmin, pastrimin e parave dhe korrupsionin u rrit në 17%, nga 7% në vitin 2024.

Financimi publik i identifikueshëm për OSHC-të varionte nga rreth 2 milionë EUR në Shqipëri deri në afro 430 milionë EUR në Turqi, kryesisht pa të dhëna të konsoliduara se kush kishte marrë çfarë. Vetëm 21% e OSHC-ve e konsideronin financimin publik transparent dhe të drejtë, kundrejt 84% të institucioneve publike.

Ndërsa 58% e OShC-ve morën pjesë në të paktën një konsultim, vetëm 6% përjetuan një konsultim që u mundësoi qasje në draft që në fillim dhe të paktën 15 ditë kohë për të dhënë komente. Vetëm 17% e OShC-ve e përshkruan qasjen e institucioneve publike si mbështetëse, krahasuar me 88% të vetë institucioneve.

Strategji të vlefshme bashkëpunimi ishin në fuqi në Bosnjë dhe Hercegovinë, Mal të Zi, Republikën e Maqedonisë së Veriut dhe Serbi, ndërsa Bosnja dhe Hercegovina miratoi strategjinë e saj të parë në nivel shtetëror më 8 July 2025. Strategjitë në Shqipëri dhe Kosova* skaduan pa pasardhëse, Turqia nuk kishte asnjë strategji dhe këshillat e bashkëpunimit në Bosnjë dhe Hercegovinë, Kosova* dhe Turqi ishin joaktive.

Ndër OSHC-të që përfitojnë financim nga donatorët, 57% raportuan se asnjë kategori e vetme donatorësh nuk përbënte më shumë se gjysmën e të ardhurave të tyre, nga 54% në vitin 2024, ndërsa 24% e OSHC-ve nuk përfituan fare financim nga donatorët. Vetëm 2% kishin të gjitha politikat kryesore për burimet njerëzore, por përqindja e atyre që nuk kishin asnjë të tillë ra në 26%, nga 51% në vitin 2024.