Njohuri dhe analizë

Vlerësimi i vitit 2025: Raporti për Republikën e Maqedonisë së Veriut

Të etiketuara

Vlerësimi i vitit 2025 konstaton se kuadri ligjor për shoqërinë civile në Republikën e Maqedonisë së Veriut është përgjithësisht i përshtatshëm dhe se është shënuar përparim i ndjeshëm në bashkëpunimin ndërmjet qeverisë dhe shoqërisë civile. U miratua një strategji e re bashkëpunimi dhe u rivendos mekanizmi formal i dialogut. Megjithatë, vijuan mangësitë në konsultimin publik dhe transparencën e financimit publik, si dhe vështirësitë në sigurimin e qëndrueshmërisë financiare të organizatave të shoqërisë civile (OShC-ve). Këto zhvillime ndodhën gjatë një viti të shënuar nga zgjedhjet lokale të tetorit 2025 dhe pezullimi i financimit nga USAID-i.

Gjetjet kryesore

Kuadri ligjor për lirinë e organizimit, tubimit dhe shprehjes vazhdoi të përmbushte shumicën e standardeve ndërkombëtare. U regjistruan mbi 200 raste të gjuhës së urrejtjes nga janari deri në qershor 2025, krahasuar me 98 në vitin 2024, ndërsa liria e shtypit ra nga vendi i 38-të në të 42-in në Indeksin Botëror të Lirisë së Shtypit.

15% e OSHC-ve raportuan se organizata e tyre ose anëtarët e saj ishin përballur me kërcënime ose sulme, nga 13% në vitin 2024, ndërsa 13% raportuan kufizime të lidhura me ligjet kundër pastrimit të parave dhe ligjet përkatëse, nga 7%, ku vështirësitë me bankat ishin më të shpeshtat.

Financimi publik për OSHC-të arriti gjithsej në 29 milionë EUR për 3,514 projekte në vitin 2025, nga gati 32 milionë EUR në vitin 2024, dhe 21% e fondeve në nivel qendror u shpërndanë pa thirrje publike, kryesisht nga Ministria e Sportit. 38% e OSHC-ve e vlerësuan financimin publik si transparent dhe të drejtë, krahasuar me 13% në vitin 2024.

Kuvendi miratoi 54% të ligjeve përmes procedurave të përshpejtuara. Ndërsa 62% e OSHC-ve morën pjesë në të paktën një konsultim, vetëm 8% morën pjesë në një konsultim që u mundësoi qasje në projektligjin që në fillim dhe të paktën 15 ditë për të dhënë komente.

Strategjia e Qeverisë për Bashkëpunimin me Shoqërinë Civile dhe Zhvillimin e Saj 2025–2028 u miratua së bashku me një Plan Veprimi të buxhetuar më 8 korrik 2025. Këshilli për Bashkëpunim ndërmjet Qeverisë dhe Shoqërisë Civile, i cili nuk funksionoi në vitet 2023 dhe 2024, mbajti mbledhjen e tij konstituive në prill 2025 dhe gjashtë mbledhje të tjera gjatë vitit.

Vetëm 54% e OSHC-ve raportuan se asnjë donator i vetëm nuk ofroi më shumë se gjysmën e buxhetit të tyre, nga 60% në vitin 2024. Pothuajse i gjithë financimi prej afro 37 milionë USD nga USAID-i, i alokuar fillimisht për periudhën 2025–2028, u anulua.