Njohuri dhe analizë

Vlerësimi i vitit 2025: Raporti për Malin e Zi

Të etiketuara

Vlerësimi i vitit 2025 konstaton se mjedisi për shoqërinë civile në Mal të Zi mbetet përgjithësisht i qëndrueshëm, pa përkeqësime të mëdha në liritë themelore, por me presion në rritje mbi ushtrimin e tyre në praktikë. Nismat legjislative për organizatat joqeveritare (OJQ-të), tubimet publike dhe sigurinë kombëtare, së bashku me shtimin e sulmeve ndaj gazetarëve dhe aktivistëve, rrezikuan hapësirën qytetare. Ndërkohë, përpjekjet avokuese të shoqërisë civile ndihmuan në parandalimin e kufizimeve më të mëdha.

Gjetjet kryesore

Treguesit për aksesin në mjete juridike efektive dhe mbrojtjen nga sulmet u ulën të dy. 31% e organizatave të shoqërisë civile raportuan kërcënime, sulme, kontrolle të paligjshme, dëmtim të pronës ose ndërhyrje në komunikime, nga 17% në vitin 2024, ndërsa sulmet ndaj gazetarëve u rritën në 33, nga 24.

Projekt-amendamentet për të ndaluar tubimet publike në rrugë dhe në pikat e kalimit kufitar shkaktuan paralajmërime nga Komisioneri për të Drejtat e Njeriut i Këshillit të Evropës dhe OKB-ja. Votimi u shty, por amendamentet nuk u tërhoqën.

Financimi publik për OSHC-të garantohet në një minimum prej 0.5% të buxhetit të shtetit dhe u disbursuan 5.7 milionë EUR nga 6.0 milionë EUR të alokuara. Megjithatë, 27 nga 28 thirrje publike u publikuan pas afatit ligjor dhe 74% e OSHC-ve e vlerësuan negativisht transparencën dhe paanshmërinë e financimit publik.

Strategjitë për zhvillimin e vullnetarizmit dhe të ekonomisë sociale për periudhën 2025–2029 u miratuan në dhjetor 2025.

Konsultime në fazat e hershme u zhvilluan vetëm për 25% të akteve që i nënshtroheshin konsultimit, dhe vetëm 8% e OSHC-ve morën pjesë në një konsultim që u dha qasje në draft që në fillim dhe të paktën 15 ditë për të dhënë komente. Këshilli për Bashkëpunimin ndërmjet Qeverisë dhe OJQ-ve u rithemelua në dhjetor 2025, pas pesë vitesh pasiviteti.

Vetëm 48% e OSHC-ve raportuan se asnjë donator i vetëm nuk siguroi më shumë se gjysmën e buxhetit të tyre, nga 60% në vitin 2024, dhe 60% e organizatave përmendën BE-në si donator.