Znanje i analize

Procjena za 2025. – Izvještaj za Srbiju

Označeno

Procjena za 2025. godinu pokazuje sve veći jaz u Srbiji između uglavnom nepromijenjenog pravnog okvira za civilno društvo i sve lošijih uslova za njegovo djelovanje u praksi. Godinu su obilježili najveći talas protesta u više od deset godina, nakon urušavanja nadstrešnice željezničke stanice u Novom Sadu u novembru 2024. godine, te sve veći pritisci na organizacije civilnog društva.

Ključni nalazi

Civic Initiatives zabilježio je 554 kršenja sloboda udruživanja, okupljanja i izražavanja u 2025. godini, više nego u 2022, 2023. i 2024. godini zajedno. U februaru 2025. policija je pretresla prostorije pet istaknutih organizacija civilnog društva, navodeći kao razlog navodnu zloupotrebu stranih sredstava.

46% organizacija civilnog društva navelo je da su se njihova organizacija ili članovi suočili s prijetnjama ili fizičkim napadima, što je porast u odnosu na 19% u 2024. godini, a 49% je prijavilo odluke vlade koje su negativno uticale na njihov rad, što je porast u odnosu na 21%.

Ograničenja povezana s izvorima finansiranja zabilježena su kod 18% OCD-a, u odnosu na 6% u 2024. godini, a samo 14% OCD-a ocijenilo je javno finansiranje transparentnim i pravičnim.

Samo 9% organizacija civilnog društva učestvovalo je u konsultacijama koje su omogućile pristup nacrtu od samog početka i najmanje 15 dana za dostavljanje komentara. Članovi organizacija civilnog društva zamrznuli su svoje učešće u Vijeću za stvaranje poticajnog okruženja za razvoj civilnog društva u januaru 2025. godine, a Vijeće nakon toga nije održalo nijednu sjednicu.

Komunikacija i rad zasnovan na dokazima ostali su snažni, pri čemu je 80% organizacija civilnog društva koristilo istraživanja za usmjeravanje svog rada. Udio organizacija civilnog društva koje zapošljavaju plaćeno osoblje pao je na 58%, sa oko 70% prethodnih godina, nakon obustave finansiranja USAID-a.