Znanje i analize

Procjena za 2025. – Izvještaj za Bosnu i Hercegovinu

Označeno

Procjena za 2025. godinu pokazuje da su ustavne garancije zaštite civilnog društva u Bosni i Hercegovini djelovale u praksi, ali nisu otklonile odvraćajući učinak restriktivnih inicijativa, posebno u Republici Srpskoj. Ustavni sud BiH ukinuo je zakon Republike Srpske kojim su organizacije civilnog društva finansirane iz inostranstva označene kao „agenti stranog uticaja“, a Vijeće ministara BiH usvojilo je prvu strategiju saradnje s civilnim društvom na državnom nivou.

Ključni nalazi

Svojom odlukom od 29 May 2025, Ustavni sud BiH poništio je Zakon Republike Srpske o posebnom registru i javnosti rada neprofitnih organizacija kao nesaglasan s Ustavom i članom 11. Evropske konvencije o ljudskim pravima.

22% organizacija civilnog društva prijavilo je da su njihova organizacija ili članovi bili izloženi prijetnjama, napadima, oštećenju imovine, nezakonitim pretresima ili ometanju komunikacija, što je povećanje u odnosu na 14% u 2024. godini. Broj tužbi za klevetu u Republici Srpskoj dostigao je 206 do juna 2025. godine.

Javno finansiranje organizacija civilnog društva ostalo je rascjepkano, bez jedinstvenog registra, a procjenjuje se da se svake godine dodjeljuje 100 miliona BAM ili više. Samo 9% organizacija civilnog društva ocijenilo ga je transparentnim i pravednim, što je pad u odnosu na 23% u 2024. godini.

Strategija za stvaranje poticajnog okruženja za razvoj civilnog društva 2025–2029 usvojena je uz budžetirani Akcioni plan u iznosu od 789.000 BAM. Federacija BiH, Republika Srpska i Brčko distrikt još uvijek nemaju vlastite strategije.

Dok je 74% organizacija civilnog društva učestvovalo u najmanje jednom procesu konsultacija, samo 6,5% imalo je iskustvo s konsultacijama koje su od početka omogućavale pristup nacrtu i ostavljale najmanje 15 dana za davanje komentara. Do kraja godine nije imenovan nijedan član Savjetodavnog tijela Vijeća ministara za saradnju s nevladinim organizacijama.

Udio OCD-a koji zapošljavaju plaćeno osoblje oporavio se na 69%, u odnosu na 58% u 2024. godini, ali se 37% OCD-a i dalje oslanjalo na jedan dominantan izvor finansiranja.