Znanje i analize

Procjena za 2025. – Izvještaj za Republiku Sjevernu Makedoniju

Označeno

Procjena za 2025. godinu pokazuje da je pravni okvir za djelovanje civilnog društva u Republici Sjevernoj Makedoniji uglavnom odgovarajući, uz značajan napredak u saradnji vlade i civilnog društva. Usvojena je nova strategija saradnje i ponovo uspostavljen formalni mehanizam dijaloga. Međutim, i dalje su prisutne slabosti u javnim konsultacijama, transparentnosti javnog finansiranja i finansijskoj održivosti organizacija civilnog društva, u godini koju su obilježili lokalni izbori u oktobru 2025. i obustava finansiranja USAID-a.

Ključni nalazi

Pravni okvir za slobodu udruživanja, okupljanja i izražavanja nastavio je ispunjavati većinu međunarodnih standarda. Od januara do juna 2025. evidentirano je više od 200 slučajeva govora mržnje, u poređenju s 98 u 2024. godini, a sloboda medija pala je s 38. na 42. mjesto na Svjetskom indeksu slobode medija.

15% organizacija civilnog društva navelo je da su se njihova organizacija ili članovi suočili s prijetnjama ili napadima, što je porast u odnosu na 13% u 2024. godini, a 13% je navelo ograničenja povezana sa zakonima o sprečavanju pranja novca i srodnim zakonima, što je porast u odnosu na 7%, pri čemu su poteškoće s bankarskim uslugama bile najčešće.

Javno finansiranje organizacija civilnog društva iznosilo je ukupno 29 miliona eura za 3,514 projekata u 2025. godini, što je manje od gotovo 32 miliona eura u 2024. godini, a 21% sredstava na centralnom nivou dodijeljeno je bez javnog poziva, uglavnom od strane Ministarstva sporta. 38% organizacija civilnog društva ocijenilo je javno finansiranje transparentnim i pravednim, što je porast u odnosu na 13% u 2024. godini.

Parlament je usvojio 54% zakona po ubrzanim procedurama. Dok je 62% organizacija civilnog društva učestvovalo u najmanje jednim konsultacijama, samo 8% učestvovalo je u konsultacijama koje su omogućile pristup nacrtu od samog početka i najmanje 15 dana za dostavljanje komentara.

Strategija Vlade za saradnju s civilnim društvom i njegov razvoj za period 2025–2028. usvojena je zajedno s Akcionim planom s osiguranim budžetom 8. jula 2025. Vijeće za saradnju između Vlade i civilnog društva, koje nije funkcionisalo 2023. i 2024. godine, održalo je osnivačku sjednicu u aprilu 2025. i još šest sastanaka tokom godine.

Samo 54% organizacija civilnog društva navelo je da nijedan pojedinačni donator nije osigurao više od polovine njihovog budžeta, što je pad u odnosu na 60% u 2024. Gotovo cjelokupan iznos od gotovo 37 miliona USD finansiranja USAID-a, prvobitno predviđenog za period 2025–2028, otkazan je.